Kentsel dönüşüm, şehirlerin gelişimini sağlamak, riskli ve sağlıksız yapıları ortadan kaldırmak, çevre düzenlemesi yapmak ve yaşam kalitesini artırmak amacıyla gerçekleştirilen bir süreçtir. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un birinci maddesinde düzenlendiği üzere kentsel dönüşümün amacı afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerinin oluşturulmasıdır. Kentsel dönüşüm sürecinde yer alan bireylerin hukuki haklarının korunması büyük önem taşır. Bu blog yazısında, kentsel dönüşüm süreci ve bu süreçte bireylerin sahip olduğu hukuki haklar üzerinde durulacaktır.
Temel Haklar
Kentsel dönüşüm sürecinde bireylerin sahip olduğu en temel haklar, Anayasa ve diğer ilgili mevzuatlar tarafından güvence altına alınmıştır. Bu haklar şunları içerir:
a) Mülkiyet Hakkı: Kentsel dönüşüm sürecinde, bireylerin mülkiyet haklarına saygı gösterilmelidir. Mülkiyet hakkı, anayasal bir hak olup, herhangi bir kamulaştırma veya el atma durumunda adil bir tazminat hakkını içerir.
b) Yaşam Hakkı: Kentsel dönüşüm projeleri sırasında, bireylerin yaşam hakkı gözetilmelidir. Riskli yapıların ortadan kaldırılması amacıyla gerçekleştirilen dönüşüm çalışmalarında, bireylerin güvenli ve sağlıklı bir yaşam sürebilmesi temel bir haktır.
c) Hesap Verebilirlik Hakkı: Kentsel dönüşüm sürecinde yer alan kamu kurumları ve özel sektör aktörleri, kararlarını açık ve şeffaf bir şekilde açıklamalıdır. Bireylerin projeler hakkında bilgilendirilmesi ve katılımının sağlanması, hesap verebilirlik hakkının bir gereğidir.
Riskli olduğu düşünülen yapılarda kentsel dönüşüm sürecinde şu şekilde ilerlemektedir;
RİSKLİ YAPI TESPİTİ
Riskli yapı riskli alan içinde veya dışında olup ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı ilmi ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen yapıdır.
Yapı malikleri veya kanuni temsilcileri taşınmazın risk durumunun tespitini isteme hakkına sahiptir. 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulmadığı için arsa paylı tapu var ise, arsa üzerinde fiilen bulunan yapının riskli yapı tespiti, yapının sahibi olan arsa payı sahibince yaptırılır. Arsa üzerindeki yapının başkasına ait olması ve bunun da tapu kütüğünde belirtilmiş olması halinde, riskli yapı tespiti lehine şerh olan tarafça yaptırılır. Riskli yapıların tespiti, Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikte belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde masrafları kendilerine ait olmak üzere, öncelikle yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından, Bakanlıkça lisanslandırılan kurum ve kuruluşlara yaptırılır. Bakanlıkça lisanslandırılmış olan kurum veya kuruluşlara başvuru dilekçe, güncel tapu belgesi ve kimlik fotokopisi ile yapılır. Ardından riskli yapı tespitine ilişkin sonuç Bakanlığa veya İdareye bildirilir. Bakanlık, riskli yapıların tespitini süre vererek maliklerden veya kanuni temsilcilerinden isteyebilir. Verilen süre içinde yaptırılmadığı takdirde, tespitler Bakanlıkça veya İdarece yapılır veya yaptırılır. Bakanlık, belirlediği alanlardaki riskli yapıların tespitini süre vererek İdareden de isteyebilir. Riskli yapılar, tapu kütüğünün beyanlar hanesinde belirtilmek üzere, tespit tarihinden itibaren en geç on iş günü içinde Bakanlık veya İdare tarafından ilgili tapu müdürlüğüne bildirilir. Tapu müdürlüğü tarafından, tapu kütüğünün beyanlar hanesine kaydedilen riskli yapı tespiti hakkında ayni ve şahsi hak sahipleri bilgilendirilecektir. Bu bilgilendirme, riskli yapı tespitine karşı ilgiliye tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde riskli yapının bulunduğu yerdeki Müdürlüğe veya Bakanlıkça yetki devri yapılması durumunda İdareye itiraz edilebileceği, aksi halde İdarece verilecek süre içinde yapının yıktırılması gerektiği hususlarını içerir.
RİSKLİ YAPI TESPİTİNE İTİRAZ VE DAVA AÇMA HAKKI
Bakanlıkça veya İdarece yaptırılan riskli yapı tespitlerine karşı maliklerce veya kanuni temsilcilerince onbeş gün içinde riskli yapı tespitine konu olan taşınmazın bulunduğu yerdeki Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Müdürlüğe veya Bakanlıkça yetki devri yapılmış olması halinde ilgili idareye itiraz edilebilir. Riskli yapı tespitine itiraz edilmesi halinde İYUK’un 11. maddesi gereği itiraz ile işlemeye başlamış olan dava açma süresi durur. Bu itirazlar Bakanlık tarafından teşkil edilen teknik heyetler tarafından incelenip karara bağlanır. Riskli yapı tespit işlemine karşı yapılan itiraz kabul edilirse; ilgili tapu müdürlüğüne bu husus bildirilerek tapu kütüğünün beyanlar hanesindeki riskli yapı şerhi kaldırılır. İtirazın reddi halinde riskli yapı tespitine dair kararın tebliğinden itibaren işlemeye başlamış olan ancak itiraz ile duran 30 günlük süre içinde taşınmazın bulunduğu yerde bulunan idare mahkemesinde yürütmeyi durdurma talebi ile riskli yapı tespitine ilişkin kararın iptali için idari dava açılabilir. Davanın görüldüğü mahkemece yürütmeyi durdurma kararı verilmesi üzerine nihai karar verilinceye kadar tahliye, yıkım ve kentsel dönüşüm süreci ertelenecektir. Davanın kabulü ile riskli yapı tespitine ilişkin kararın iptaline hükmedilmesi ve işbu kararın kesinleşmesi üzerine yapının riskli yapı olmadığı sonucuna ulaşıldığından kentsel dönüşüm süreci sona erecektir. Davanın reddi kararı ve işbu kararın kesinleşmesi üzerine ise riskli yapı tespiti kesinleşecek ve kentsel dönüşüm süreci devam edecektir.
RİSKLİ YAPILARIN YIKTIRILMASI VE GÜÇLENDİRİLMESİ
Riskli yapı tespitine süresi içerisinde itiraz edilmemiş veya dava açılmamışsa ya da yapılan inceleme sonucunda itiraz veya dava reddedilmişse riskli yapı tespiti kesinleşir. Riskli yapı tespitinin kesinleşmesi halinde Müdürlük, gerekli tebligatların yapılmasını ve riskli yapının yıktırılmasını İdareden ister. Riskli olduğu tespit edilen yapıda yıkım süreci İdare tarafından yapı üzerindeki maliklere yapılacak tebligat ile başlayacaktır. İdare, altmış günden az olmayan bir süre vererek riskli yapının tahliyesi ve yıkılmasını maliklerden isteyecektir. Eğer bu sürede yıkım gerçekleşmezse otuz günden az olmak üzere ek süre verilerek bu süre içinde yapının yıktırılması aksi halde idarî makamlarca yıktırılacağı belirtilir. Maliklere yapılacak tebligatta, riskli yapıyı kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olarak kullananlara tahliye için malik tarafından bildirim yapılması gerektiği belirtilir. Malik tarafından kiracı veya sınırlı ayni hak sahibine tahliye için bildirim yapılmadığının tespit edilmesi halinde bildirim idarece yapılır.
Yapı malikleri Kanunda öngörülen altmış ve otuz günlük süreler beklenmeksizin yıkım ruhsatı alıp yapıyı yıktırabileceklerdir. Ancak yıkım ruhsatının alınabilmesi için riskli yapının tahliye edilmesi, elektrik, su ve doğalgaz hizmetlerinin kapatıldığına dair ilgili kurum ve kuruluşlardan alınmış belgelerin sunulması veya yapının tahliye edildiğinin ve elektrik, su ve doğalgaz hizmetlerinin fiilen kapatıldığının İdarece tespit edilerek tutanağa bağlanması ve yıkım sorumlusu olarak statik fenni mesulün belirlenmesi gerekmektedir.
Yapı maliklerine riskli yapının yıkımı yerine güçlendirilme imkânı da tanınmıştır. Bazı hallerde riskli yapının yıktırılması zorunlu olmayıp yapının güçlendirilmesi kararı ile riskin ortadan kaldırılması durumu da söz konusu olabilir. Yapı malikleri tarafından riskli yapının yıktırılması yerine güçlendirilmesi kanunda öngörülen altmış günlük ve otuz günlük süreler içerisinde istenebilir. Riskli yapının güçlendirilmesi bir takım koşullara bağlıdır. Bunun için tüm kat maliklerinin 4/5’ nin riskli yapının güçlendirilmesine dair karar alması, güçlendirmenin teknik olarak mümkün olduğunun tespit ettirilmesi, güçlendirme projesinin hazırlanması ve imar mevzuatı çerçevesinde ruhsat alınması gerekmektedir. Güçlendirme işi, yapılacak güçlendirmenin mahiyetine göre ruhsatı veren idare tarafından belirlenecek süre içerisinde tamamlandıktan sonra tapu kaydındaki riskli yapı şerhinin terkini için Müdürlüğe başvurulur.
İdarece riskli yapının maliklerce yıktırılması için verilen altmış günden az olmayan sürenin ve tahliye ve yıkım gerçekleştirilmediğinde ayrıca otuz günden az olarak verilen ek sürenin geçmesine rağmen riskli yapıların maliklerce yıktırılmaması durumunda, hak sahiplerinin de görüşü alınarak riskli yapılara elektrik, su ve doğal gaz verilmemesi ve verilen hizmetlerin durdurulması ilgili kurum ve kuruluşlardan istenir.
Maliklere verilen süreler içerisinde maliklerce yıktırılmayan riskli yapılar mülki amire bildirilir ve bu yapıların tahliyesi ve yıktırma işlemleri, mülkî amirler tarafından sağlanacak kolluk kuvveti desteği ile İdarece yapılır veya yaptırılır. Malikler tarafından yıktırılmadığı için Bakanlık veya İdare tarafından yapılan veya yaptırılan tahliye ve yıkımın masraflarından malikler hisseleri oranında sorumludur.
RİSKLİ YAPILARDA GERÇEKLEŞTİRİLECEK UYGULAMA İŞLEMLERİ
6306 sayılı Kanun madde 6 ve Uygulama Yönetmeliği m. 15’e göre, riskli yapıların yıkılması söz konusu ise malikler yıkım sonrası boş kalan arazi ya da arsayı nasıl değerlendireceklerini karara bağlayabilirler.
Riskli yapının yıktırılması ile birlikte malikler, yeniden bina inşa edilmesine sahip oldukları hisseleri oranında en az üçte iki çoğunluk ile karar verebilirler. 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinde yapılan değişiklik sonrasında uygulama alanındaki parsellerin yeniden değerlendirilmesi için yapının paydaşı olup olmadığına bakılmaksızın hisseleri oranında 2/3 çoğunluk ile alınacak karar toplantı yapılmaksızın ve de herhangi bir şekil şartına bağlı olmaksızın mümkündür. Zira Uygulama yönetmeliği 15. Maddesinin 2. Fıkrasına göre riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarında uygulama yapılan etapta veya adada, riskli yapılarda ise bu yapıların bulunduğu parsellerde; yapıların yıktırılmış olması şartı aranmaksızın ve yapının paydaşı olup olmadıkları gözetilmeksizin parsellerin tevhit edilmesine, münferit veya birleştirilerek veya imar adası bazında uygulama yapılmasına, ifraz, taksim, terk, ihdas ve tapuya tescil işlemlerine, yeniden bina yaptırılmasına, payların satışına, kat karşılığı veya hasılat paylaşımı ve diğer usuller ile yeniden değerlendirilmesine toplantı yapılması gerekmeksizin ve herhangi bir şekil şartına tabi olmaksızın sahip oldukları hisseleri oranında paydaşların en az üçte iki çoğunluğu ile karar verilir.
Bu karar anlaşma şartlarını ihtiva eden teklif ile birlikte karara katılmayanlara noter vasıtasıyla veya 7201 sayılı Kanuna göre tebliğ edilir. Bu tebliğde, on beş gün içinde kararın ve teklifin kabul edilmemesi halinde arsa paylarının, Bakanlıkça tespit edilecek veya ettirilecek rayiç değerden az olmamak üzere anlaşma sağlayan diğer paydaşlara açık artırma usulü ile satılacağı, paydaşlara satış gerçekleştirilemediği takdirde, riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarında rayiç bedeli Bakanlıkça ödenmek kaydı ile tapuda Hazine adına resen tescil edileceği, riskli yapılarda ise anlaşma sağlayan diğer paydaşlara veya yapılan anlaşmaya uyularak işlem yapılmasını kabul etmek şartıyla üçüncü şahıslara satılacağı bildirilir. Kentsel dönüşüm kararına katılmayan paydaş tarafından kararın ve teklifin tebliğinden itibaren on beş gün içerisinde teklifin kabul edilmesi gerekmektedir. Böylece karara katılmayan paydaş teklifi kabul ile payının satılmasına engel olabilir. Aksi halde karara katılmayan paydaşın payının satışına ilişkin süreç devam edecektir.
Hisseleri oranında paydaşların en az üçte iki çoğunluğu ile alınan karara katılmayan maliklerin arsa payları; arsa payı değeri üzerinden anlaşma sağlayan diğer paydaşlara açık artırma usulü ile satılır. Paydaşlara satış gerçekleştirilemediği takdirde, bu paylar riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarında rayiç bedeli Bakanlıkça ödenmek kaydı ile tapuda Hazine adına resen tescil edilir ve en az üçte iki çoğunluk ile alınan karar çerçevesinde değerlendirilmek üzere Bakanlığa tahsis edilmiş sayılır veya Bakanlıkça uygun görülenler TOKİ’ye veya İdareye devredilir. Riskli yapılarda ise, anlaşma sağlayan paydaşlara veya anlaşma sağlayan paydaşların kararı ile yapılan anlaşmaya uyularak işlem yapılmasını kabul etmek şartıyla üçüncü şahıslara satış yapılıncaya kadar satış işlemi tekrarlanır. Riskli yapılar bakımından riskli alanlardan farklı olarak azınlıkta kalanların payların diğer paydaşlara açık artırma usulü ile satılamaması halinde; söz konusu payların Hazine adına re’sen tescil edilmeyip anlaşma sağlayan diğer paydaşlara veya yapılan anlaşmaya uyularak işlem yapılmasını kabul etmek şartıyla üçüncü şahıslara satılacağı düzenlenmiştir.
RİSKLİ YAPILARDA 2/3 ÇOĞUNLUK DIŞINDA KALAN PAYLARIN SATIŞI
Riskli yapı tespiti yapıldıktan ve riskli yapıda gerçekleştirilecek uygulama işlemlerine ilişkin riskli yapı maliklerinin 2/3 çoğunlukla alacakları karar ve anlaşma şartlarını ihtiva eden teklif karara katılmayan paydaşlara tebliğ edildikten sonra karara katılmayan paydaş on beş gün içinde karara katıldığını bildirmezse kentsel dönüşüm kararına katılmayan azınlıktaki maliklerin arsa paylarının satılması süreci devam edecektir.
Payların açık arttırma yoluyla satışı için öncelikle başvuru için gerekli belgelerin toplanması gerekecektir. Bu belgeler Uygulama Yönetmeliği 15/A da sayılmıştır. Söz konusu belgeler ile Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne ya da bakanlığın yetki devri yapması halinde ilgili idareye başvuru yapılır.
Satış için yapılacak müracaat üzerine, satışı yapılacak payın tapu kütüğünün beyanlar hanesine, 6306 sayılı Kanuna göre satış işlemine tabi olduğu ve satışa veya taşınmazın devrini gerektiren benzeri bir işleme tabi tutulamayacağı yönünde belirtme yapılması ilgili tapu müdürlüğünden yazılı olarak istenir.
Satışa konu arsa paylarının rayiç değerlerini tespit ettirmek ve satış işlemini yerine getirmek amacıyla bir bedel tespit komisyonu ve satış komisyonu kurulur. Rayiç değer, maliklerce Sermaye Piyasası Kuruluna kayıtlı olarak faaliyet gösteren lisanslı değerleme kuruluşlarına tespit ettirilmiş olan taşınmazın değeri de gözetilerek Bedel Tespiti Komisyonunca belirlenir.
Açık arttırma yoluyla yapılacak satış öncesinde Müdürlük veya İdare, satışın yapılacağı yeri ve zamanı, üçte iki çoğunlukla anlaşan maliklere veya üçte iki çoğunlukla anlaşan maliklere bildirilmek üzere, kendisinin de malik olması şartıyla üçte iki çoğunluğa sahip maliklerin anlaştıkları yükleniciye elden veya maliklerin adreslerine taahhütlü posta yoluyla veya 7201 sayılı Kanuna göre tebliğ eder. Arsa payları açık arttırma suretiyle satılacak arsa pay maliklerine ise bildirimin yapılmaması veya satışa izleyici olarak katılmamaları satışın geçerliliğine etki etmez. Bu maliklerin gıyaplarında yapılan satış işlemi geçerli olur.
Yapılacak olan ilk satışa yalnızca en az 2/3 çoğunlukla anlaşan malikler katılabilir. Eğer ilk satış işleminde satılacak hisse anlaşma sağlayan paydaşlarca alınmak istenmez ise ikinci kez yapılacak satış işlemlerine en az üçte iki çoğunluk ile anlaşan paydaşlar ile üçüncü şahıslar katılabilir. Fakat üçüncü şahısların satıştan önce üçte iki çoğunluk ile alınan kararı kabul edeceklerini ve üçte iki çoğunluk ile alınan karar doğrultusunda yapılan sözleşmeyi ve yapılacak uygulamanın gerektirdiği diğer belgeleri imzalayacaklarını yazılı olarak beyan etmeleri ve satışı yapılacak arsa payının belirlenen rayiç değerinin yüzde onu oranında nakit teminat vermeleri şarttır.
Satışa katılanların durumunu gösteren tutanağın tanziminden sonra Komisyon Başkanınca, satışa çıkarılan arsa paylarına ilişkin bilgiler satışa katılanlara bildirilir. Komisyon Başkanı, rayiç bedelin altında olmamak üzere satışa katılan paydaşlardan, sözlü olarak pey sürmelerini ister. Sürülen peyler arttırma tutanağına yazılarak, karşılığı pey sahibi tarafından imzalanır. Arttırma işlemine devam etmeyecek katılımcıların keyfiyeti, arttırma tutanağına yazması ve imzalaması zorunludur. Pey arttırma işlemi sona erdikten sonra Komisyon rayiç bedelden az olmamak koşuluyla en yüksek peyi veren katılımcıya satışın yapılmasına karar verir. Satış işlemi bittikten sonra en yüksek peyi veren kişi yedi gün içerisinde banka hesabına parayı yatırmalıdır. Bu süre içerisinde satış bedeli yatırılmaz ise pey süren diğer katılımcılara sırasıyla bildirimde bulunulur ve satış bedelini yatıran katılımcıya satış yapılır. Satış işleminin ardından durum tapu müdürlüğüne bildirilir. Tapuda yeni malik adına tescil yapıldıktan sonra yeni tapu kaydı idare veya Çevre Şehircilik İl Müdürlüğünce payı satılan malike bildirilir.
İlk satışta satışın gerçekleşmemesi durumunda satış işlemi; anlaşma sağlayan paydaşlara veya anlaşma sağlayan paydaşların kararı ile yapılan anlaşmaya uyularak işlem yapılmasını kabul etmek şartıyla üçüncü şahıslara satış yapılıncaya kadar satış işlemi tekrarlanır.
Açık arttırma suretiyle satışı yapılan arsa payı üzerinde ipotek, ihtiyati haciz, haciz ve intifa hakkı gibi sınırlamalar bulunabilir. Ancak bu durum satış işlemine engel teşkil etmez. Belirtilen haklar satış sonrasında satış bedeli üzerinde devam eder. Satış işlemi sonrasında, satış bedelinin yatırıldığı banka hesabına malike ödeme yapılmaması için bloke koydurulur ve durum ipotek, haciz ve intifa hakkı gibi hakların alacaklısına veya ilgili icra müdürlüğüne veya mahkemeye bildirilir. Satış bedelinin belirtilen hak sahiplerine ödenmesi ile ilgili iş ve işlemler ilgili mevzuatına göre ve ilgililerince yürütülür. Tapu kaydındaki haklar ve şerhler satış sonrasında Müdürlüğün veya İdarenin talebi üzerine ilgili tapu müdürlüğünce resen terkin edilir.
RİSKLİ YAPILARDA HAK SAHİPLERİNE YAPILACAK YARDIMLAR
Kira Yardımı: Riskli yapıların maliklerine tahliye veya yıkım tarihinden itibaren Bakanlıkça kararlaştırılacak aylık kira yardımı yapılabilir. Hak sahiplerinin söz konusu kira yardımından yararlanabilmek için riskli yapının bulunduğu ildeki Müdürlük veya Belediyeye başvuru yapmaları gerekmektedir. Başvurunun tahliye tarihinden itibaren 1 yıl veya riskli yapının yıktırıldığı tarihten itibaren 3 ay içerisinde yapılması zorunludur. Kira yardımı başvurusu yapının malikleri, kiracıları veya yapı üzerinde sınırlı ayni hak sahibi olan kişilerce yapılabilir. Maliklere yapılacak kira yardımları için ikamet şartı aranmazken kiracıların ve sınırlı ayni hak sahiplerinin bu haktan yararlanabilmeleri için riskli yapıda ikamet ediyor olmaları gerekmektedir. Yapının işyeri olması durumunda hak sahibinin kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi olması halinde işyerinin işletiyor olması gerekmektedir. Malik açısından ise böyle bir koşul aranmamaktadır. Anlaşma ile tahliye edilen yapıların maliklerine mümkün olması hâlinde, kira yardımı yerine tahliye tarihinden itibaren konut ve işyerlerinin teslim tarihine kadar geçici konut veya işyeri tahsisi yapılabilir. Bu durumda kira yardımından faydalanmak için hak sahibine geçici konut veya işyerinin tahsis edilmemiş olmalıdır.
Hak sahiplerine yapılacak aylık kira bedeli yardımı Bakanlıkça belirlenir. Yardım süresi riskli alan dışındaki riskli yapılarda 18 aydır. Riskli ve rezerv yapı alanlarında kira yardımı süresi 48 ayı geçmemek şartı ile ilgili kurumca belirlenir. Malik ve diğer hak sahipleri açısından yardım süresi açısından farklılıklar bulunmaktadır. Kira yardımı başvurularının uygun bulunması halinde, konut/işyeri maliklerine 18 ay boyunca kira yardımı yapılmakta; kiracı olarak ikamet edenlere, yapının bulunduğu ilde malikler için belirlenen aylık kira yardımı tutarı esas alınarak 2 aylık kira yardımı tek seferde ödenmektedir. Konut/işyerinde sınırlı ayni hak sahibi olarak ikamet edenlere yapının bulunduğu ilde malikler için belirlenen aylık kira yardımı tutarı esas alınarak, 5 aylık kira yardımı tek seferde ödenmektedir.
Bir riskli yapıda farklı sıfatlarda hak sahipleri bulunabilir. Kira Yardımı Uygulama Kılavuzu m.11/f.4 uyarınca malikin ve riskli yapıda ikamet eden kiracının veya sınırlı ayni hak sahibinin aynı bağımsız bölümden dolayı kira yardımı için başvurması durumunda, işbu Kılavuzda belirtilen şartların sağlanması halinde hem malik ve hem de riskli yapıda ikamet eden kiracı veya sınırlı ayni hak sahibi kira yardımından faydalanabilecektir.
Riskli yapı için Yapı Kimlik Numarası alındığı tarihten sonra bağımsız bölümün satılması durumunda, Yapı Kimlik Numarasının alındığı tarihte malik olan kira yardımından faydalanmamış ise yeni malik kira yardımı için başvurabilir. Ancak, eski malikin kira yardımı başvurusu yaptıktan sonra veya ödemeleri başladıktan sonra riskli yapıdaki bağımsız bölümünü satması halinde kira yardımı ödemeleri eski malike yapılacaktır.
Faiz Desteği: 6306 sayılı Kanun kapsamında, yapısı riskli olarak tespit edilen kişilerin bankalardan kullanacağı kredilere Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından faiz desteği verilmektedir. Kentsel dönüşümden faydalananlara faiz desteği verilebilmesi için tahliye veya yıkım tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde kredi başvurusu yapılmalıdır. Başvuru Bakanlıkla protokol imzalamış bankalara yapılmalıdır. Ancak aynı kişiye hem kira yardımı ve hem de faiz desteği yapılamayacaktır. Kira yardımından faydalananlar faiz desteğinden, faiz desteğinden faydalananlar ise kira yardımından faydalanamayacaktır.
Konut ve işyeri kredileri : Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın yetkilendirdiği kuruluşlara riskli yapı tespitini yaptıranlar, kredi için bankaya müracaat edebilecektir. En az 1 yıldır riskli yapıda oturan kiracılar veya ikamet etmek şartıyla sınırlı ayni hak sahipleri da bu yardımdan yararlanabilecektir. Tahliye veya yıkım tarihinden itibaren 3 yıl içerisinde, bankalara faiz destekli/kâr payı kredi için başvuru yapılabilecektir. Kredi desteğinden faydalanmak için binanın anlaşma ile tahliye edilmesi şartı aranmaktadır.
Tespit ve Yıkım Kredisi :Tespitler için özel hesaptan tespit kredisi verilebilecektir. Kredi tutarının hak sahibinin hesabına aktarıldığı tarihten itibaren 3 ay içerisinde tespitin yaptırılması ve bakanlığa gönderilmesi zorunludur.
Riskli alanda yer alan veya riskli olduğu tespit edilen yapılar için bakanlıkça özel hesaptan yıkım kredisi verilebilecektir. Kredi tutarının hak sahibinin hesabına aktarıldığı tarihten itibaren 6 ay içerisinde yıkım işleminin yaptırılarak, enkazının kaldırılması ve bakanlığa bilgi verilmesi zorunludur.
Sonuç
Kentsel dönüşüm sürecinde bireylerin hukuki haklarının korunması, adil, şeffaf ve katılımcı bir süreç için büyük önem taşır. Temel hakların güvence altına alınması, bilgilendirme ve katılımın sağlanması, adil tazminat ve iyileştirme önlemlerinin alınması, hukuki danışmanlık ve itiraz hakkının korunması gibi önlemler, kentsel dönüşüm sürecinin başarısını etkileyen unsurlardır. Bireylerin haklarının korunması, kentsel dönüşüm sürecinde yaşam kalitesinin artırılması ve toplumsal adaletin sağlanması açısından büyük öneme sahiptir.
Kentsel Dönüşüm Süreci Hakkında Hukuki Destek mi Arıyorsunuz?
Hemen Arayın: 0216 385 7605