Kredi kullanımı, kişisel finans yönetiminde önemli bir rol oynar. Ancak kredi borçlularının, bu finansal aracı doğru ve sorumlu bir şekilde kullanmaları gerekmektedir. Bu yazıda, tüketici kredi sözleşmesinin genel özellikleri ile kredinin verenin ve kredi borçlusunun haklarını ve yükümlülüklerini anlatacağız.
Tüketici kredi sözleşmeleri ile ilgili hükümlere 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda yer verilmiştir. TKHK’nun 22. Maddesi “Tüketici kredisi sözleşmesi, kredi verenin tüketiciye faiz veya benzeri bir menfaat karşılığında ödemenin ertelenmesi, ödünç veya benzeri finansman şekilleri aracılığıyla kredi verdiği veya kredi vermeyi taahhüt ettiği sözleşmeyi ifade eder” şeklinde tüketici kredi sözleşmelerinin tanımına yer vermiştir. Tüketici kredi sözleşmelerinde mevzuata göre kredi vermeye yetkili gerçek veya tüzel kişi olan kredi veren, tüketiciye kredi verir veya kredi vermeyi taahhüt eder. Kredi veren, çeşitli finansman şekilleri aracılığıyla kredi verebilmekte olup bunlardan bazıları ödemenin ertelenmesi, nakdi ödeme yapılması, borcun taksitlendirilmesidir. Kanunda bu yollar sınırlı olarak sayılmamıştır. Kredi sözleşmesi ile tüketiciye kredi kullandırılırken kredi veren ise faiz, komisyon, masraf, vade farkı adı altında çeşitli menfaatler sağlar.
Tüketici kredi sözleşmesi tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir Kredi verenin borcu; nakdi bir tutarın ödenmesi, ödemenin ertelenmesi veya taksitlendirilmesi, kredi kartı sözleşmesi söz konusu ise ödemenin üç aydan fazla ertelenmesi ya da taksitlendirilmesidir. Tüketicinin borcu; kredi verene faiz veya komisyon, masraf gibi benzeri menfaatler sağlamasıdır.
TKHK 22/3 maddesi gereğince, tüketici kredi sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması geçerlilik şartıdır. Ancak sözleşmenin yazılı olarak düzenlenmesi kredi verenin yükümlülüğünde olup kredi veren sözleşmenin yazılı olarak düzenlenmemesi nedeniyle sözleşmenin geçersizliğini tüketici aleyhine ileri süremez. Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği 10. Maddesi gereğince; tüketici kredisi sözleşmesinin; en az on iki punto büyüklüğünde, anlaşılabilir bir dilde, açık, sade ve okunabilir bir şekilde düzenlenmesi ve bir örneğinin, kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verilmesi zorunludur.
KREDİ VERENİN BORÇLARI :
1.Ödemenin Ertelenmesi, Nakdi Ödeme, Ödemenin Taksitlendirilmesi Veya Benzeri Finansman Şekilleri Aracılığıyla Kredi Verme Veya Kredi Vermeyi Taahhüt Etme Borcu
Kredi verenin asli edim borcu, nakdi ödeme, ödemenin ertelenmesi, ödemenin taksitlendirilmesi ya da benzer finansman şekilleri araçlarıyla tüketiciye kredi vermeyi borçlanmaktadır. Sözleşmenin kredi veren ile tüketici arasında kurulması halinde kredi veren kredi verme borcunu tüketiciye ifa edecek olup bağlı kredi söz konusu ise veya kredinin üçüncü kişiye ifa edilmesi kararlaştırılmışsa kredi satıcı veya sağlayıcıya ifa edilecektir.
2. Tüketiciyi Ön Bilgilendirme Yükümlülüğü ve Sözleşmenin Zorunluğu İçeriğine İlişkin Bilgilendirme Yükümlülüğü
TKHK’nun 23. Maddesi gereğince kredi verenin ve varsa kredi aracısının, tüketiciye, teklif ettikleri kredi sözleşmesinin koşullarını içeren sözleşme öncesi bilgi formunu, sözleşmenin kurulmasından makul bir süre önce vermesi zorunludur. Tüketici Kredisi Sözleşmeleri Yönetmeliği’nin 5. Maddesi gereğince bilgi formlarının; en az on iki punto büyüklüğünde, anlaşılabilir bir dilde, açık, sade ve okunabilir bir şekilde düzenlenmesi ve bir örneğinin kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verilmesi zorunludur.
Kredi veren tarafından tüketiciye kredi sözleşmesinin şartlarına ilişkin ön bilgilendirmenin yapıldığının kabul edilebilmesi için, kredinin şartlarının yazılı olduğu form, tüketiciye verilmiş olmalıdır. Sözleşme öncesi bilgilendirme yükümlülüğünün amacı tüketicinin, kredi sözleşmesinin şartları hakkında bilgi sahibi olup bilinçli şekilde karar vermesinin sağlanmasıdır. Kredi veren tarafından ön bilgilendirmenin yerine getirilmemiş olması halinin yaptırımı açıkça düzenlenmemiş olsa da TKHK’nun 4.maddesi gereğince söz konusu eksikliğin giderilmesi halinde sözleşme ayakta tutulabilecektir.
Kredi verenin tüketiciyi sözleşme öncesi bilgilendirme yükümlülüğünün yanında sözleşme kurulurken zorunlu içeriğe ilişkin bilgilendirme yükümlülüğü de bulunmaktadır. Tüketicinin kredi sözleşmesi gereği ödemekle yükümlü olduğu faiz, taksitler, temerrüt hali, teminatlar ve sözleşme kapsamındaki haklarına ilişkin zorunlu içerik kapsamındaki bilgilerin kredi veren tarafından tüketiciye sunulması gerekmektedir. Bilgilendirmeye ilişkin eksiklik sözleşmenin esaslı unsurlarına ilişkin değilse giderilmesi halinde sözleşme ayakta tutulabilecektir.
Yönetmeliğin 13. Maddesi gereğince belirli süreli kredi sözleşmesinin şartları, tüketici aleyhine değiştirilemez. Belirsiz süreli kredi sözleşmelerinde akdi faiz oranında değişiklik yapılması hâlinde, bu değişikliğin yürürlüğe girmesinden otuz gün önce, tüketiciye kağıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla yazılı olarak bildirilmesi zorunludur. Bu bildirimde, yeni faiz oranının yürürlüğe girmesinden sonra varsa yapılacak ödemelerin tutarı, sayısı ile aralıklarının değişmesine ilişkin ayrıntılara yer verilir. Faiz oranının artırılması hâlinde, yeni faiz oranı geriye dönük olarak uygulanamaz. Tüketici, bildirim tarihinden itibaren en geç altmış gün içinde borcun tamamını ödediği ve kredi kullanmaya son verdiği takdirde faiz artışından etkilenmez. Belirsiz süreli kredi sözleşmesinde yer alan akdi faiz oranı dışında diğer sözleşme şartlarında değişiklik yapılması halinde, bu değişikliğin yürürlüğe girmesinden otuz gün önce tüketiciye, yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile bildirilmesi zorunludur. Tüketici, bu değişikliği kabul etmeyerek fesih hakkını kullanabilir.
3. Ayıp Ve Zapta Karşı Tekeffül Borcu
Kredi veren kuruluşun tüketici kredisini belirli marka, bir mal veya hizmet satın alması ya da belirli bir satıcı veya sağlayıcı ile yapılacak satış sözleşmesi şartı ile vermesi halinde bağlı kredi söz konusu olur. TKHK m.30/4 maddesi gereğince, mal veya hizmet, hiç veya gereği gibi ifa edilmezse tüketicinin, ayıp hükümleri kapsamında dönme veya bedelde indirim seçimlik haklarını kullanmasından, satıcı veya sağlayıcı ile kredi veren, tüketiciye karşı müteselsilen sorumludur. Kredi verenin sorumluluğu, bir yıl ve kullanılan kredi miktarı ile sınırlıdır.
KREDİ VERENİN HAKLARI:
1.Kredi ve Faiz ve Benzeri Menfaatleri Talep Etme Hakkı
Kredi veren kredinin iadesini ve tüketicinin ödemekle yükümlü olduğu faiz ve benzeri menfaatleri talep etme hakkına sahiptir.
2. Borcun Tamamının İfasını Talep Etme Hakkı
TKHK’nun 28. Maddesi gereğince ‘’Belirli süreli kredi sözleşmelerinde tüketicinin taksitleri ödemede temerrüde düşmesi durumunda, kredi veren, borcun tamamının ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak ancak kredi verenin bütün edimlerini ifa etmiş olması, tüketicinin de birbirini izleyen en az iki taksiti ödemede temerrüde düşmesi hâlinde kullanılabilir. Kredi verenin bu hakkı kullanabilmesi için tüketiciye en az otuz gün süre vererek muacceliyet uyarısında bulunması zorunludur. Muaccel kılınan taksitlerin hesaplanmasında faiz, komisyon ve benzeri masraflar dikkate alınmaz.’’
Tüketici Kredi sözleşmelerinde, tüketicinin kredi taksitlerini ödemede temerrüde düşmesi halinde, vadeleri gelmemiş olsa dahi müeccel olan bütün taksitlerin muaccel olacağına ilişkin hüküm (muacceliyet kaydı) bulunabilir. Kredi verenin borcun tamamının ifasını talep etme hakkını kullanabilmesi için bu hakkını saklı tutması, bütün edimlerini ifa etmiş olması ve tüketicinin de en az birbirini izleyen iki taksitini ödemekte temerrüde düşmüş olması gerekir. Tüketicinin temerrüde düşmesine müteakip kredi veren tarafından ödenmeyen taksit tutarlarının belirtilmesi suretiyle bu miktarın en az 30 gün içinde ödenmesi aksi halde borcun tamamının muaccel olacağı uyarısında bulunulmalıdır. İşbu süre içinde tüketici ödemediği taksitleri temerrüt faizi ile birlikte öderse kalan taksitler muaccel hale gelmeyecek aksi halde kalan taksitlerin tamamı kredi veren tarafından talep edilebilecektir. Ancak muaccel kılınan taksitlere ilişkin faiz, komisyon ve benzeri masraflar istenemeyecektir.
KREDİ BORÇLUSU TÜKETİCİNİN BORÇLARI :
1.Kredinin Kabul Edilmesi Borcu
Kredi kullanan tüketici kredi veren tarafından verilecek nakdi kredileri kabul etme borcu altındadır. Kredinin kabul edilmesi ile birlikte faizli ödünç sözleşmelerinde faiz işlemeye başlayacaktır.
2. Krediyi İade Etme Borcu
Yönetmeliğe göre tüketicinin krediyi geri ödeme planı sözleşmenin başında krediyi veren tarafından tüketiciye verilmelidir. Tüketici ödeme planına göre ödünç aldığı nakdi krediyi iade edecektir. İade için sözleşmede belirli bir vade öngörülmüş ise vadenin gelmesi ile birlikte iade borcu muaccel hale gelir. Kredinin iadesi kredi verenin ihbarına bağlanmış ise kredi verenin ihbarı ile talebine bağlanmış ise talebi ile iade borcu muaccel hale gelir. Sözleşmede belirli bir vade belirlenmediği takdirde TBK’nun 329. Maddesinin kıyasen uygulanması ile iade borcu en erken kredi verenin iade talebinden itibaren altı hafta sonra muaccel olacaktır. Nakdi olmayan kredilerde, üç aydan fazla süreyle ertelenen ödemeler veya taksitler faizler ve benzeri menfaatler ile birlikte taraflarca kararlaştırılan vadede iade edecektir. Tüketici, vadesinden önce iade borcunu ifa etmiş ise ve kredi veren de vadeden önce yapılan ödemeyi kabul etmiş ise kredi veren faize ilişkin indirim yapmakla yükümlüdür.
Temerrüt veya geç ödeme durumunda tüketiciden sözleşmede yer alan akdi faiz oranının yüzde otuz fazlasından daha yüksek bir oranda gecikme faizi tahsil edilemez. Aksi halde, kredi veren, fazla tahsil ettiği tutar ile fazla tahsil edilen tutarın tahsil edildiği tarihle fiilen tüketiciye geri ödendiği tarih arasındaki süre için sözleşmede yer alan akdi faiz oranının yüzde otuz fazlası üzerinden hesaplanacak faizi tüketiciye ödemekle yükümlüdür.
3. Faiz ve Masraf, Komisyon Gibi Benzeri Menfaatleri İade Etme Borcu
Tüketici kredi sözleşmesi gereği kredi verene faiz ve benzeri menfaatleri iade etme borcu altındadır. TKHK’nun 25. Maddesi gereğince belirli süreli tüketici kredisi sözleşmelerinde faiz oranı sabit olarak belirlenir. Sözleşmenin kurulduğu tarihte belirlenen bu oran tüketici aleyhine değiştirilemez. İşbu hüküm nisbi emredici olup faiz oranı tüketici lehine değiştirilebilir. Belirsiz süreli kredi sözleşmelerinde ise faiz oranında değişiklik yapılabilir. Faiz oranında değişiklik yapılması hâlinde, bu değişikliğin yürürlüğe girmesinden otuz gün önce, tüketiciye kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla yazılı olarak bildirilmesi zorunludur. Bu bildirimde, yeni faiz oranının yürürlüğe girmesinden sonra yapılacak ödemelerin tutarı, sayısı ile aralıklarının değişmesine ilişkin ayrıntılara yer verilir. Faiz oranının artırılması hâlinde, yeni faiz oranı geriye dönük olarak uygulanamaz. Tüketici, bildirim tarihinden itibaren en geç altmış gün içinde borcun tamamını ödediği ve kredi kullanmaya son verdiği takdirde faiz artışından etkilenmez. Tüketiciye bildirim yapılmaması halinde tüketici yeni faiz oranından etkilenmeyecektir.
Tüketici kredisi sözleşmelerinde, akdî faiz, efektif yıllık faiz veya kredinin toplam maliyetinin yer almaması durumunda, kredi tutarı faizsiz olarak sözleşme süresinin sonuna kadar kullanılır. Efektif faiz oranı, olduğundan düşük gösterilmişse, kredinin toplam maliyetinin hesaplanmasında esas alınacak akdî faiz oranı, düşük gösterilen efektif faiz oranına uyacak şekilde yeniden belirlenir. Bu hâllerde ödeme planı, yapılan değişikliklere göre yeniden düzenlenir.
KREDİ BORÇLUSU TÜKETİCİNİN HAKLARI :
1.Cayma Hakkı
TKHK’nun 24. Maddesine göre tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin tüketici kredisi sözleşmesinden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkı süresi, sözleşmenin kurulduğu tarihte başlar. Ancak sözleşmenin bir örneğinin yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verildiği tarihin sözleşmenin kurulduğu tarihten daha sonra olması durumunda, bu süre, tüketicinin sözleşmenin bir örneğini aldığı tarihten itibaren başlar. Bu durumda cayma hakkının kullanımına dair kredi veren tüketici bilgilendirmekle yükümlü olup cayma hakkına ilişkin bilgilendirme yapmamışsa tüketici hakkını kötüye kullanması teşkil etmeyecek şekilde kredi sözleşmesinin sonuna kadar cayma hakkını kullanabilir.
Cayma hakkını kullanan tüketicinin krediden faydalandığı hâllerde, tüketici, anaparayı ve kredinin kullanıldığı tarihten anaparanın geri ödendiği tarihe kadar olan sürede tahakkuk eden faizi en geç cayma bildirimini kredi verene göndermesinden sonra otuz gün içinde geri öder. Bu süre içinde ödeme yapılmaması hâlinde tüketici kredisinden cayılmamış sayılır. Faiz, akdî faiz oranına göre hesaplanır. Tüketiciden, hesaplanan akdî faiz ve bir kamu kurum veya kuruluşuna veya üçüncü kişilere ödenmiş olan masraflar dışında herhangi bir bedel talep edilemez
2. Erken Ödeme Hakkı
TKHK’nun 27. Maddesi gereğince tüketici erken ödemede bulunabilir ve erken ödemede bulunan tüketicinin faiz ve diğer maliyet unsurlarından indirim talep etme hakkı bulunmaktadır. Kredi veren, erken ödeme halinde akdi faiz üzerinden yapacağı indirimi hesaplar.
3. Sigorta Yapılmasını Talep Etme Hakkı
TKHK’nun 29. Maddesi gereğince tüketicinin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla açık talebi olmaksızın kredi ile ilgili sigorta yaptırılamaz. Tüketicinin sigorta yaptırmak istemesi hâlinde, istediği sigorta şirketinden sağladığı teminat, kredi veren tarafından kabul edilmek zorundadır. Bu sigortanın kredi konusuyla, meblağ sigortalarında kalan borç tutarıyla ve vadesiyle uyumlu olması gerekir. Böylelikle kredi veren kuruluşların tüketiciyi anlaşmalı oldukları sigorta şirketieriyle sigorta yapmaya zorlamalarının önüne geçilmiştir.
Kredi borçlusunun haklarını ve sorumluluklarını bilmek, finansal sorunlardan kaçınmalarına ve daha sağlam bir mali gelecek inşa etmelerine yardımcı olabilir. Her zaman kredi kullanımına dikkatli bir yaklaşım benimsemek ve finansal kararları bilinçli bir şekilde almak önemlidir.
Tüketici Kredileri Hakkında Hukuki Destek mi Arıyorsunuz?
Hemen Arayın: 0216 385 7605